مدیریت بهداشت و درمان/ مدیریت بلا / مدیریت بحران/ مشاوره پایان نامه

فهرست مطا لب :

1 – تعريف برنامه ريزي

2 – انواع برنا مه ريزي

3 – مشخصا ت برنامه ريزي جامع

4 – انواع برنا مه ريز ي جا مع

5 – برنا مه ريزي عمليا تي

6 – برنامه بهداشتي

7 – اجزا برنا مه بهداشتي

8 – فرايند هاي خد مت و پشتيبا ن

9 – اجزا فرايند

10 – طرا حي  بر نا مه بهداشتي

11 – طرا حي شبكه عليت

12 – اولويت بندي و انتخا ب يك اولويت

13 – هدف كلي

14 – اهدا ف اختصا صي

15 – تعيين استرا تژ ي

16 – تعيين فعا ليت

17 – تعريف استا ندارد و كاربرد استا ندارد ها

18 – مراحل استا ندارد نمودن فرايند (استا نداردسازي برونداد ، روش اجرا ، جدول استا ندارد سازي اجزا فرايند)

19 – پايش

20 – ارزشيا بي

21 – مدل زنجيره اي در برنا مه ها ي بهداشتي

22 – سطوح جمع آ وري داده ها

 

 

 

 

 

تعریف برنامه ریزی

  • برنامه ریزی عبارت است از تهیه و توزیع و تخصیص عوامل و وسایل محدود برای رسیدن به هدف های مطلوب در حداقل زمان و با حداقل هزینه ممکن
  • برنامه ریزی یعنی تعیین فعالیت های اثربخش در جهت تحقق هدف به بهترین شکل ممکن (کارآیی)

مدیریت با برنامه ریزی مفهوم پیدا می کند

  • انواع برنامه ریزی

برنامه ریزی بدو دسته : 1- برنامه ریزی جامع 2- برنامه ریزی عملیاتی تقسیم می گردد . 

الف) مشخصات برنامه ریزی جامع

1-     برنامه ریزی جامع ، برنامه ریزی در سطح بالای سازمان است

2-    برنامه ریزی جامع توسط مدیریت ارشد سازمان انجام می شود

3-    برنامه ریزی جامع عمدتاً دراز مدت است

4-    برنامه ریزی جامع تمام برنامه های دیگر را تحت تأثیر قرار می دهد

انواع برنامه ریزی جامع

·    برنامه ریزی استراتژیک

·    برنامه ریزی دراز مدت

ب) برنامه ریزی عملیاتی

برنامه ریزی عملیاتی به فعل در آوردن تصمیمات و چهار چوب های تعیین شده توسط برنامه ریزی جامع است .

« برنامه بهداشتی »

مجموعه فعالیت هایی که برای حل مشکل سلامتی در یک گروه هدف یا کلیه افراد جامعه طراحی و اجرا می گردد برنامه بهداشتی می گویند .

اجزاء برنامه بهداشتی

هر برنامه بهداشتی 3 جزء دارد :

·        فرآیند خدمت و پشتیبان

·        نظام پایش و ارزشیابی

·        طرح مداخله ای

« فرآیند های خدمت و پشتیبان »

فرآیند مجموعه فعالیت های مرتبط بهم و پیوسته ایست که یک نقطه آغاز و یک نقطه پایان مشخص دارد و حداقل یک درونداد به یک برونداد (نتیجه یا محصول نهائی) تبدیل می گردد . ضمناً هر فرآیند یک عنوان دارد .

مثال : اگر مجموعه فعالیت هایی که در حین مراقبت از مادر در ماه پنجم بارداری صورت می گیرد در نظر بگیرید :

درونداد : مادری است که متقاضی دریافت خدمت است

برونداد : همان مادر پس از دریافت مراقبت می باشد

« فرآیند خدمت »

فرآیندی که با گیرنده خدمت بطور مستقیم سروکار دارد فرآیند خدمت نامیده می شود .

« فرایند پشتیبان »

فرآیندهایی که ارتباط مستقیم با گیرنده خدمت ندارند ولی منابع و شرایط را برای اجرای فرآیندهای خدمت تأمین می کنند ، فرآیندهای پشتیبان می گویند . مانند فرآیندهای ستادی ، تدارکاتی ، نظارتی و مدیریتی

« اجزاء فرآیند »

هر فرآیند 9 جزء دارد :

s نقطه آغاز                                                   s روش

s نقطه پایان                                                                 s نیروی انسانی شاغل در فرآیند

s درونداد                                                       s مواد

s برونداد                                                        s ابزار

s فضای فیزیکی (محیط کاری که فرآیند در آن اجرا می گردد مانند اطاق معاینه ، کلاس آموزش و...

 

 

  • هر فرآیند تحت تأثیر عوامل محیطی خارج سازمانی است . این تأثیر می تواند تقویت کننده و یا تضعیف کننده روند اجرای فرآیند باشد
  • در فرآیند تعامل اجزاء یاد شده (در قالب فعالیت ها) بدنبال تبدیل درونداد به برونداد است

 

 

 

« طراحی برنامه بهداشتی »

مراحل طراحی برنامه بهداشتی بصورت خلاصه بشرح ذیل است :

·        شناسایی مشکلات بهداشتی

·        اولویت بندی و انتخاب یک اولویت

·        تعیین استراتژی مداخله

·        طراحی و استاندارد کردن فعالیت های مقابله

·        سازماندهی فعالیت ها

·        تعیین نظام پایش و ارزشیابی فعالیت ها

·        اجرای آزمایشی

·        اصلاح برنامه در صورت نیاز و در حین اجرای آزمایشی

·        تعمیم برنامه درکل منطقه

الف) شناسایی مشکلات بهداشتی

مشکلات بهداشتی در حقیقت بیماریها و حوادثی هستند که در سیر خود سلامت را تهدید می کنند . بیماریها و حوادث در سیر خود ناتوانی یا مرگ می آفرینند .

جهت شناسایی مشکلات بهداشتی باید :

1-     وضعیت موجود دقیقاً مورد بررسی قرار گیرد

2-    شاخص های عمومی (جمعیت ، موارد و...) و شاخص های برنامه بطور جداگانه تهیه شود .

3-    در بیان عوامل مؤثر در بروز مشکلات کلی گویی نشود

4-    شاخص های هر برنامه جداگانه مدنظر باشد

5-    در انتخاب و گزینش اولویت ها جهت مداخله ، میانگین کشوری و استانی مدنظر باشد .

6-    از کلیه منابع موجود (آمار ، نتایج بازدیدها و نظارت و احتمالاً تحقیقات انجام شده) در تعیین اولویت ها استفاده شود .

« طراحی شبکه علیت »

شبکه علیت یا نمودار تیغ ماهی یا نمودار علت و معلول ، یکی از راههایی است که ما را در تعیین عوامل مؤثر در پیدایش یک معلول راهنمایی می کند و اهمیت آن در استفاده از نظر کلیه افراد گروه در تعیین عوامل می باشد .

·        معلول را در وسط صفحه و در مرکز یک دایره می نویسیم

·        تمام عوامل مؤثر بر آن را با استفاده از روش بارش افکار در اطراف آن می نویسیم

·        هر کدام از علت ها را با یک فلش به دایره وصل می کنیم

·        با نظر اعضای گروه موارد مشابه را حذف می کنیم

پس از مشخص شدن مشکل اصلی در قسمت بررسی وضعیت موجود ، مشکل اصلی را در مرکز دایره
می نویسیم و سایر اقدامات شبکه علیت را در مورد آن انجام می دهیم .

 

ب : اولویت بندی و انتخاب یک اولویت

سه روش جهت اولویت بندی وجود دارد :

1- روش  بارش افکار یا طوفان فکری

Ø      لیستی از موضوعات در اختیار اعضاء گروه قرار می گیرد

Ø      هر یک ، اولویت بندی را جداگانه روی یک برگ ثبت می کند

Ø      بدون هیچ اظهار نظری ، تمام نظرات روی تخته ثبت می شود

Ø      هر کدام از اعضاء درباره لیست نوشته شده روی تخته اظهار نظر می کند

Ø      اولویتی که بیشترین امتیاز را آورد با ذکر دلایل و ثبت دلایل به عنوان مهم ترین اولویت اعلام می شود .

Ø      اینکار تا پایان یافتن موضوعات لیست اولیه ادامه می یابد .

2- روش ماتریکس تصمیم گیری

ü موضوعات بدست آمده از شبکه علیت بترتیب در ستون های عمومی و افقی نوشته می شود .

ü هر موضوع ستون عمودی با سایر موضوعات مندرج در ستون افقی مقایسه می شود .

  • اگر به نظر اعضاء گروه عنوان ردیف افقی با اهمیت تر از عنوان ستون عمودی باشد ، در خانه محل تلاقی دو ردیف ، علامت ضربدر (×) زده می شود
  • اگر اهمیت موضوع درج شده در ستون عمودی بیشتر باشد . این خانه را رها می کنند و هیچ علامتی زده
    نمی شود .
  • این کار تا پایان ردیف ها ادامه می یابد
  • جلو هر ردیف تعداد خانه های ضربدر زده را جمع می کنند و بصورت عدد می نویسند
  • تعداد خانه های خالی را جمع کرده و در زیر هر ستون می نویسیم
  • امتیازات خانه های خالی (تعداد خانه های خالی هر ستون) با امتیاز خانه های پر (خانه هایی که ضربدر دارند) در همان ردیف جمع می شود
  • موضوعی که بیشترین امتیاز را کسب نماید ، اولویت اول است

3- ماتریکس انتخاب

·        ابتدا با روش ماتریکس تصمیم گیری اولویت ها را تعیین می کنیم

·        آیتم های جدول ماتریکس تصمیم گیری را بصورت زیر هم در یک ستون از جدولی می نویسیم

·        معیارهایی برای سنجش (زمان بری ، هزینه بری ، عملی بودن و... ) در ستون افقی می نویسیم .

·        هر کدام از آیتم ها را با توجه به معیارهای سنجش نمره می دهیم (1 تا 4)

·        جمع امتیازات بدست آمده مربوط به هر موضوع را در ستونی در انتهای سمت چپ هر ردیف می نویسیم

·        امتیاز بدست آمده از ماتریکس تصمیم گیری و امتیاز بدست آمده کنونی را در هم ضرب می کنیم (در هر ردیف)

ماتریکس تصمیم گیری

ردیف

موضوع

1

2

3

4

5

6

جمع امتیازات *

1

 

*

 

 

*

 

 

2

2

 

 

 

*

*

 

 

2

3

 

*

 

 

 

 

 

*

2

4

 

 

*

*

*

 

 

3

5

 

*

*

*

*

 

 

4

6

 

 

 

 

*

*

*

3

الف

جمع خانه های خالی

3

 

4

3

1

5

4

 

ب

جمع امتیازات *

2

2

2

3

4

3

 

 

جمع کل امتیازات

الف

+

ب5

6

5

4

9

7

 

 

اولویت

4

3

4

5

1

2

 

 


ماتریکس انتخاب

ردیف

موضوع

سهولت اجرا

هزینه بری

زمان بری

اثربخشی

جمع امتیازات

اولویت

 

 

2

4

1

2

امتیاز ماتریکس تصمیم گیری

×

امتیاز ماتریکس انتخاب

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  • موضوعی که بیشترین امتیار را آورد . اولویت اول است

ج : هدف کلی

هدف کلی ، همان مشکل اصلی بدست آمده از بررسی وضعیت موجود می باشد که بایستی بصورت هدف نوشته شود .

د) اهداف اختصاصی

به کمک ماتریکس تصمیم گیری و ماتریکس انتخاب از بین عوامل یا علل عنوان شده در شبکه علیتی در بررسی وضعیت موجود ، اولویت ها را مشخص می کنیم

اولویت های بدست آ مده از ماتریکس انتخاب بعنوان اهداف اختصاصی هستند

 

هـ) تعیین استراتژی

به کمک شبکه علیت ، عواملی که سبب تحقق هدف اختصاصی می شود با نظر اعضای گروه تعیین می کنیم و با کمک ماتریکس تصمیم گیری و ماتریکس انتخاب ، اولویت ها یا بهترین ها را انتخاب می کنیم ، این اولویت ها ، مؤثرترین استراتژی ها در تحقق اهداف اختصاصی هستند .

« تعیین فعالیت ها »

برای تحقق هر استراتژی ، فعالیت های مورد نیاز را تعیین و اولویت بندی نمایید در اینجا از ماتریکس بندی هم می توان استفاده کرد فعالیت ها در قالب جدول زمانبندی تهیه نمایید .

جدول زمان بندی فعالیت ها

ردیف

عنوان فعالیت

گروه هدف

مسئول اجرا

مکان اجرا

چگونگی اجرا

تجهیزات مورد نیاز

شیوه پایش و ارزشیابی

وسایل مورد نیاز

هزینه

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ح) جدول استاندارد سازی

تعریف استاندارد :

استانداردها ویژکی های قابل سنجش در نتیجه و اجزای فرآیند هستند که در صورت تحقق آن جزء یا نتیجه ، مطلوب تلقی می گردد استانداردها ذاتاً متغیر هستند .

کاربرد استانداردها :

استانداردها در طراحی فرآیند ، پایش و ارزشیابی فرآیند و اصلاح فرآیند (بهبود کیفیت) کاربرد دارند . در حقیقت بدون مشخص کردن استانداردها هیچکدام از 3 جزء فوق قابل حصول نیست

مراحل استاندارد نمودن فرآیند :

جهت استاندارد سازی فرآیند ابتدا باید حدود فرآیند را مشخص کرد بدین منظور باید 4 جزء را در ابتدا مشخص کنیم

1- نقطه آغاز         2- نقطه پایان       3- درونداد            4- برونداد

استاندارد سازی برونداد (نتیجه)

استاندارد سازی نتیجه از طریق پژوهش بر روی مشتری انجام پذیر است هدف آن است که مشخص کنیم فرآیند چه نتیجه با چه ویژگی هایی تولید کند تا مطلوب قلمداد گردد .

مثال : در فرآیند مراقبت از مادر در ماه پنجم بارداری ، نتیجه یا برونداد مادری است که پس از مراقبت از خانه بهداشت خارج می شود ، برخی از استانداردهای برونداد یا نتیجه می تواند به قرار ذیل باشد :

·        مادر از عوارض دوران بارداری در طی این ماه آگاه شده باشد

·        فشارخون مادر اندازه گیری شده باشد

·        مادر قرص آهن به تعداد کافی دریافت کرده باشد .

.... تمام ویژکی های استاندارد باید قابل سنجش باشد .....

« استانداردهای روش اجرا »

تعیین روش اجرای فرآیند با توجه به ویژگی های نیروی انسانی شاغل در فرآیند تعیین می گردد

روش اجرا باید با توجه به امکانات و واقعیت های موجود نیروی انسانی انتخاب شود

مثال : در بیان استاندارد های روش اجرا فرآیند مراقبت مادر... بایستی امکانات مکانی ، زمانی ، پرسنلی و... در نظر گرفته شود .

روش اجرا همان راهکار است

« سایر استانداردها »

سایر موارد مانند نیروی انسانی ، ابزار ، فضای فیزیکی بایستی با توجه به روش اجرا تعیین گردد .

پس از تعیین موارد فوق جدول استاندارد بشکل ذیل رسم و تکمیل می گردد

جدول استاندارد اجزای فرآیند برگزاری کارگاه آموزش مشاوره کارشناسان

نام اجزاء

شرح استاندارد

برونداد

کارشناسانی که آگاهی و مهارت کافی در خصوص انجام مشاوره صحیح را کسب
کرده اند

درون داد

کارشناسانی که آگاهی و مهارت کافی در خصوص انجام مشاوره صحیح ندارند

روش

برگزاری کارگاه آموزش و کارگروهی

نیروی انسانی

کارشناسان مراکز بهداشتی درمانی

ابزار

وایت برد ، اورهد ، فیلم ، جزوه آموزشی

مواد مصرفی

کاغذ ، ترس پرنس ، مداد ، خودکار

فضای فیزیکی

سالن اجتماعات

عوامل محیطی مؤثر

حضور بموقع برگزار کنندگان و شرکت کنندگان در سالن ، وضعیت وسایل صوتی و گرمایی

نقطه آغاز

ورود کارشناسان به سالن اجتماعات

نقطه پایان

ورود کارشناسان از سالن اجتماعات

               

« پایش و ارزشیابی »

برنامه ریز برای حل مشکل سلامتی فعالیت هایی را در قالب فرآیندهای خدمت و پشتیبان طراحی می کند ولی این پایان کار نیست و باید در عمل نشان دهد که مشکل رفع گردیده و یا در حال رفع شدن است

تعریف پایش (Manitoriny)

پایش ، سنجش درجه انطباق فعالیت ها با استانداردها در حین اجراست بنابراین در سه قسمت (درونداد ، فرآیند ، برونداد ) باید مورد بررسی قرار گیرد .

تعریف ارزشیابی

ارزشیابی ، بررسی تحقق اهداف با اجرای برنامه در عمل است بنابراین در ارزشیابی ، اثربخشی (effect)
پیامد (
out come) ، تأثیر نهایی (im pact) مورد مطالعه قرار می گیرد .


« مدل زنجیره ای در برنامه های بهداشتی »

سطح ارزشیابی

سطح پایش

Input à service process à out come àeffect à out come à impact

منابع

 

فرآیند پشتیبان

 

فرآیند پشتیبان

کاهش بار بیماری

 

 

تعداد کارشناسانی که جهت یادگیری در

کارگاه شرکت کرده اند

 

تعداد کل کارشناسان دعوت شده

 

100 × ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ = درصد کارشناسانی که توانایی برگزاری                in put

                                              کارگاه آموزشی مشاوره را دارند

 

تعداد کارشناسانی که محتوی برنامه را برای کسب مهارت مشاوره مؤثر می دانند

 

تعداد کل کارشناسان دعوت شده

 

100 × ـــــــــــــــــــــــــــــــــ = درصد کارشناسانی که به درستی آموزش ها

                                                           برای آن ها انجام شده است

Service process

 

تعداد کارشناسانی که در پایان دوره آموزشی به 80%

یا بیشتراز سوالا ت پاسخ داده اند

 

تعداد کل کارشناسان دعوت شده

 

100 × ـــــــــــــــــــــــــــــــــ = درصد نظریه مثبت کارشناسان در مورد

                                            کارگاه آموزشی

 

 

تعداد کارشناسانی که مدت زمان اجرای کارگاه را برای کسب مهارت مشاوره مناسب می دانند

 

تعداد کل کارشناسان دعوت شده

100 × ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ = درصد کارشناسانی که مدت زمان اجرای برنامه         out come

                                                                                     را برای کسب مهارت مشاوره مناسب می دانند  .

 

 

تعداد پرسنل بهداشتي که مهارت مشاوره را توسط کارشناسان آموزش دیده اند

 

تعداد کل پرسنل بهداشتی

Out come

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ = درصد پرسنل بهداشتی که آموزش   

مهارت مشاوره را از کارشناسان

دریافت کرده اند

 

 

 

تعداد افرادی که بر اثر مشاوره مشکلاتشان رفع گردیده

 

تعداد کل افراد مشکل دار

In pact

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ = درصد مشکلات بهداشتی که در اثر                                            

مشاوره رفع گردیده

 

 

 

 

 

 

« سطوح جمع آوری داده ها »

جهت تهیه برنامه اجرائی برای تمامی شاخص های بدست آمده در قسمت پایش و ارزشیابی ، جدول سطوح جمع آوری داده بشکل ذیل تهیه می شود .

 

ردیف

شاخص ها

سطح جمع آوری داده

سطح تجزیه و تحلیل

سطح مداخله ای

شیوه جمع آوری

1

درصد کارشناسان شرکت کننده در دوره

مراکز بهداشتی درمانی

مرکز بهداشت شهرستان

واحدارتباطات و آموزش

بررسی فرم حضور وغیاب

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                                                                       

+ نوشته شده در  چهارشنبه سیزدهم آبان 1388ساعت 11:7  توسط محسن مردعلی  |